گروه سیاسی دفاعپرس میگوید: دولتها بر مردم حاکمیت دارند و برای اینکه حاکمان موفقیتآمیز باشند، باید بتوانند ارزش پول کشور را حفظ کنند و حتی آن را در مقایسه با واحدهای پولی دیگر کشورها افزایش دهند. حفظ ارزش پول ملی یکی از مهمترین شاخصهای حاکمیت اقتصادی و پایداری سیاسی محسوب میشود. به این معنا که اگر ارزش پول ملی یک کشور در روند نزولی قرار گیرد، این به بیماریهای اقتصادی آن کشور اشاره دارد. اگر این حالت ادامه یابد، میتواند منجر به تنشهای اقتصادی در جامعه شود و حاکمان مجبور میشوند ذخایر ارزی خود را برای تأمین نیازهای مردم مصرف کنند، که در بلندمدت میتواند تورم را افزایش دهد.
البته علل مختلفی وجود دارد که به این وضعیت منجر میشود؛ از جمله تعاملات متقابل سیاستهای اقتصادی، چالشهای بینالمللی و مدیریت داخلی. برای نمونه، ریال ایران در چند دهه اخیر کاهش شدیدی در ارزش خود تجربه کرده که این کاهش هم بر اقتصاد داخلی و هم بر جایگاه ایران در نظام بینالمللی تأثیر گذاشته است. با این حال، با اتخاذ سیاستهای صحیح و اصلاحات ساختاری میتوان این وضعیت را بهبود بخشید.
کاهش ارزش ریال عمدتاً به عواملی مانند وابستگی اقتصاد ایران به درآمدهای نفتی، تحریمهای خارجی و چالشهای داخلی در سیاستگذاری اقتصادی برمیگردد. برای بهبود این وضعیت، راهکارهای عملی و پایداری مورد نیاز است، به ویژه کاهش وابستگی اقتصاد به نفت و تنوعبخشی به منابع درآمدی کشور.
رهبر انقلاب اسلامی در ۱۳ اردیبهشت ۱۳۷۳ در یک جمعی از کارگران و معلمان بیان کرد: «آرزوی واقعی من آن است که ما چاههای نفت را ببندیم و اقتصاد خود را بر اساس محصولات غیرنفتی تنظیم کنیم.» توسعه بخشهای صنعتی، کشاورزی و تکنولوژی میتواند منجر به افزایش درآمدهای غیرنفتی و کاهش فشار بر بازار ارز شود. حمایت از تولید داخلی و افزایش صادرات غیرنفتی نیز میتواند به افزایش ذخایر ارزی و تقویت ارزش ریال کمک کند.
ثبات سیاسی و اجتماعی نیز نقش مهمی در حفظ ارزش پول ملی دارد. هرگونه ناپایداری سیاسی یا اجتماعی میتواند منجر به نااطمینانی در بازار ارز و خروج سرمایه از کشور شود. ایجاد محیطی پایدار برای فعالیتهای اقتصادی، تقویت سرمایهگذاری داخلی و جذب سرمایهگذاری خارجی از جمله اقداماتی است که میتواند بر ارزش پول ملی تأثیر مثبت داشته باشد. توسعه همکاریهای اقتصادی با کشورهای همسو و استفاده از سازوکارهای مالی جدید مانند پیمانهای پولی دو طرفه نیز میتواند به کاهش وابستگی به ارزهای خارجی و افزایش پایداری اقتصادی کمک کند.
مدیریت صحیح نقدینگی و کنترل تورم از دیگر راهکارهای اساسی است. سیاستهای پولی و مالی هماهنگ، مانند کاهش وابستگی به استقراض از بانک مرکزی و هدایت سرمایههای سرگردان به تولید، میتواند به کنترل تورم و افزایش ارزش ریال کمک کند. به همین دلیل، رهبر انقلاب اسلامی شعار امسال را «سرمایهگذاری برای تولید» انتخاب کردهاند تا به تحقق این هدف پیش,GL بروند.
اصلاح نظام بانکی و افزایش شفافیت اقتصادی نیز میتواند باعث افزایش اعتماد عمومی به سیاستهای اقتصادی و جلوگیری از کاهش ارزش پول ملی شود. در سطح بینالمللی، دیپلماسی اقتصادی فعال، بهبود روابط اقتصادی با کشورهای مختلف، جذب سرمایهگذاری خارجی و تقویت صادرات نقش مهمی در تقویت ارزش واحد پولی میپذیرد. ایران دارای ظرفیتهای گستردهای در زمینه انرژی، صنایع دانشبنیان و کشاورزی است که با برنامهریزی صحیح میتوانند به محرک اصلی اقتصاد کشور تبدیل شوند.
به رغم چالشهای موجود، ایران همچنان فرصتهای فراوانی برای بهبود وضعیت اقتصادی خود دارد. ظرفیتهای گوناگون اقتصادی، نیروی انسانی متخصص و موقعیت جغرافیایی استراتژیک از عواملی هستند که با مدیریت صحیح میتوانند به تقویت ارزش پول ملی کمک کنند. آینده اقتصاد ایران میتواند روشن باشد، شرط آن است که سیاستگذاریها با نگاه بلندمدت، اصلاحات پایدار، استفاده از ظرفیتهای داخلی و تعامل هوشمندانه با نظام اقتصادی جهانی همراه باشد.